Вітаем усіх на старонках блога вучняў Хальчанскай базавай школы! Спадзяемся, што вы знойдзе тут шмат цікавых фактаў пра беларускую мову. Далучайцеся ў пастаянныя чытачы!
RSS

26/12/2013

Смак беларускай мовы


08/12/2013

Пазл "Слуцкі пояс"

07/12/2013

Віртуальны тур па Фарнаму касцёлу ў Гродна

Убачыць можна ТУТ

20/11/2013

Ступені параўнання прыметнікаў


10/11/2013

Узор фанетычнага разбору


Калыханка "Спі, мая кветачка"

Выконвае гурт UNICEF (Зміцер Вайцюшкевіч, Ларыса Грыбалёва, Тамара Лісіцкая і Ксенія Мінчанка). Вельмі напеўна.
А ў кліпе мне больш за ўсё спадабаўся зайка ў красоўках)))

08/11/2013

Як з'явілася літара Ў

Кожная мова кожнага народа ўнікальна па-свойму. Калі казаць пра беларускую, то першае, што прыходзіць у галаву-гэта наша ўнікальная літара «Ў». Лічыцца, што гэта асабліва наша беларуская літара.
[Image]

У іншых алфавітах яе няма. У верасні 2003 года падчас імпрэзы Дня беларускай пісьменнасці ў Полацку ёй нават помнік усталявалі. Але трапіўся мне нядаўна на вочы атлас СССР, яшчэ савецкага выдання. Гартаю. Даходжу да Ўзбекскай ССР і бачу: «Ўзбекистон Рада Социалистик Республикаси». Гэта афіцыйная назва. І адкуль наша беларуская літара ўзялася ва ўзбекскім алфавіце? А можа яна яшчэ ў якіх-небудзь мовах ёсць? І наогул адкуль яна з’явілася ў нашай мове? Паставіўшы перад сабой тры гэтых пытанні, заняўся пошукамі адказаў. Але аб усім па парадку.

05/10/2013

З Днём настаўніка!

Сцягнула з дазволу аўтара з Блога настаўнікаў Беларусі.

Добры дзень у хату!
Ад нашага блога
Словы віншавання
Ўсім педагогам!

Але напачатку
Крыху інфармэйшн
(Я ж тыпа афіцыйна,
Ваша inspiration).

Хто такі настаўнік?
Што ў яго за свята?
Крыху абмалюю
Нашага брата.

У ложак ён кладзецца
З думкай пра урокі,
У галаве – паперкі,
Трэба здаць да сроку.

Яму не да сэксу,
Не да ўласных дзетак,
Бо у ягоным класе
Цяжкі ёсць падлетак.

Цешыцца зарплатай
Ён не паспявае, -
Розныя паборы
Грошы адбіраюць.

Божачка мой, божа
Як жа дачакацца
Часу, каб настаўнік
Пачаў паважацца!

Каб з усмешкай дзеці
Ў школе сустракалі,
Каб за ўсё на свеце
Нас не папракалі.

Свята ў нас, спадарства,
Дык святкуйма ў радасць:
Мозг хай не выносіць
Ніякая гадасць.

Ніякія рэформы
Няхай нас не зламаюць,
Хай самым добрым словам
Нас вучні ўспамінаюць.

Няхай у нашых сем’ях
Пануюць лад ды згода.
Віншую ўсіх, калегі!
(Ну, і сябе, з народам.)

21/09/2013

Віртуальны тут "Батлейка"

Убачыць можна ТУТ

12/07/2013

Беларускі алфавіт


Флаер "Максім Багдановіч"

01/07/2013

Мінск з вышыні. 3d панарама

Убачыць можна ТУТ

29/06/2013

Віртуальны тур "Дом Ажэшкі ў Гродна"

Убачыць можна ТУТ

19/06/2013

Пазл "Янка Купала"

14/06/2013

Віртуальны тур па музею Ажэшкі

Убачыць можна ТУТ 

Вясёлая песня "Цячэ вада ў ярок"

12/05/2013

Неафіцыйны гімн Беларусі - "Малітва"

Менавіта так гаварыў наш выкладчык ва ўніверсітэце. А гаворка ішла пра песню “Малітва”, якую выканаў Уладзімір Мулявін.

Я таксама лічу, што гэта песня лепш за ўсё раскрывае душу беларуса, паказвае яго ўнутраны стан, яго клопаты.

Я пачула ўпершыню “Малітву” не ў традыцыйным выкананні: на адным з канцэртаў яе спелі хлопец і дзяўчына. Яны выконвалі яе настолькі чыста, настолькі артыстычна, што людзі ў зале плакалі. Я была тады ў Расіі, а на канцэрт мяне прывяла сяброўка, якая сказала, што выканаўцы “Малітвы” прыехалі з Навасібірску.

І толькі пасля я пачула гэтую ж песню ў выкананні Уладзіміра Мулявіна. Пачуцці, якія мяне ахапілі, я і да гэтага часу не магу перадаць словамі. На маю думку, гэта лепшая песня пра Беларусь, якая была створана за ўсе часы. І, каб па-сапраўднаму зразумець беларуса, яго думкі і памкненні, варта праслухаць гэтую музыку, створаную Алегам Маўчанам, услухацца ў словы бессмяротнага Янкі Купалы, пачуць пранікнёнае яе выкананне Уладзімірам Мулявіным.


Прослушать или скачать Песняры Молитва бесплатно на Простоплеер

07/05/2013

Адно з любімых выслоўяў


02/05/2013

Пазл "Васіль Быкаў"

08/04/2013

Экскурсія па музею Міцкевіча ў Навагрудку


Убачыць можна ТУТ

04/04/2013

Раздзелы мовазнаўства



23/03/2013

Глаголіца і кірыліца

Перад вамі - узор аднаго і таго ж тэксту, напісанага кірыліцай і глаголіцай

04/03/2013

Схема "Лічэбнік"


03/03/2013

Цудоўныя словы Васіля Быкава


24/02/2013

Лексіка беларускай мовы паводле паходжання

Беларуская лексіка сілкуецца з двух асноўных крыніц: сваей асабістай прыроджанай беларускай і замежнай. Усе лексічныя адзінкі падзяляюцца на спрадвечні беларускія і запазычаныя.


Спрадвечна беларускія словы не з'яўляюцца аднароднымі. Другія спрадвечна беларускія лексемы паходзяць з агульнаславянскай моўнай крыніцы і прыдатны або ўсім, або большасці славянскіх моў. Трэція беларускія словы з'яўляюцца агульнымі для ўсіх усходніх славян.Чацвёртая група спрадвечна беларускіх лексем адносіцца да ўласнага набытку нашага народа, не ўжываецца нават у блізкароднасных мовах.Усе зазначаныя групы спрадвечна беларускай лексікі гістарычна, па часе ўзнікнення характарызуюцца ў прыведзеным парадку іх пералічэння. Беларуская пісьменнасць усталёўваецца у 13-14 стс або ўсяго каля сямісот гадоў таму.Індаеўрапейскі пласт лексікі адзначаецца ў індыйскіх, іранскіх, германскіх, раманскіх, балтыйскіх, славянскіх і іншых моўных групах, якія з'яўляюцца роднаснымі, але ў рознай ступені, што адзначаецца ў неаднолькавым падабенстве знешняй формы слова.Як правіла, гэта тыя аднакаранёвыя словы розных часцін мовы, якія звязаны з намінацыяй найбольш блізкіх чалавеку рэалій, што непасрэдна акалялі яго будзённае жыццё.Зразумела, гучанне і напісанне слоў індаеўрапейскага паходжання ў розных мовах не супадаюць, але рысы падабенства ў іх формах відавочныя.Агульнаславянскія лексемы займаюць значна большую долю ў слоўніку беларускай мовы ў параўнанні з індаеўрапейскай.

21/02/2013

21 лютага - Міжнародны дзень роднай мовы

Як чалавека, які нарадзіўся ў Брэсце, мяне заўжды інтрыгавала пытанне мясцовай мовы. Ад неглыбокіх людзей можна пачуць, што тут гавораць «на сумесі беларускай, украінскай, польскай і рускай моваў». Мінімальнай адукацыі і логікі досыць, каб зразумець, што гэта не так. Прычым калі цяпер яшчэ агрэсіўная русіфікацыя і міграцыі апошніх дзесяцігоддзяў прывялі да таго, што сапраўды многія людзі сталі гаварыць па-расейску з мясцовай фанетыкай і асобнымі мясцовымі словамі, то — цяперашняй моладзі гэта можа быць дзівосна, — яшчэ 30 гадоў таму, у 1980-я гады ў вёсках суцэльна, а ў гарадах у хаце з выключнай чысцінёй гаварылі па-свойму, а па-расейску не гаварыў ніхто, акрамя прыезджых з Расіі і вузкага русіфікаванага слою.

«Свая мова» панавала абсалютна ва ўсіх неафіцыйных сітуацыях. Тое самае, зрэшты, было і ва ўсёй Заходняй Беларусі. Прычым гаварылі з захаваннем спрадвечных асаблівасцяў: у адной з маіх родавых вёсак казалі «жаба», «жаба», у другой — «жеба», «шепка». Існавала і свайго роду «кайнэ», гаворка, што ўспрымалася як нейтральная, прымальная для ўсіх. Усе школы ў гарадах былі расейскамоўныя, але, напрыклад, я да школы практычна не гаварыўпа-расейску і мову расейскую чуў пераважна з тэлевізара, які глядзеў рэдка.

09/02/2013

Узор кірылічнага тэксту


02/02/2013

Лявон Вольскі "Пахне чабор"

29/01/2013

Янка Купала "Безназоўнае"

Документальный фильм "Янка Купала. Неназванное", созданный по заказу Телерадиовещательной организации Союзного государства, пытается раскрыть тайну загадочной смерти выдающегося белорусского поэта и общественного деятеля Янки Купалы.

15/01/2013

З гісторыі літар ДЖ і ДЗ

Па матэрыялах газеты "Аргументы і факты"

Мяне цікавіць, як выглядалі сімвалы для абазначэння гукаў «дз» і «дж»? Чуў, што іх прапаноўваў увесці Браніслаў Тарашкевіч, а потым Янка Купала? М.Рунёў, Мінск.

Сапраўды, да рэформы беларускага правапісу ў 1933 годзе абмяркоўвалася магчымасць стварэння асобных сімвалаў для абазначэння гукаў [дз] і [дж]. Некалькі варыянтаў такіх сімвалаў былі прапанаваны на акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі, якая прайшла ў лістападзе 1926 года ў Мінску.

Так, напрыклад, акадэмік Язэп Лёсік для [дз] і [дж] прапанаваў выкарыстоўваць дыякрытычныя знакі - птушкі [ˇ] над «д» і «ж» альбо «ӡ».

У сваю чаргу прафесар Павел Растаргуеў меў намер замяніць спалучэнні [дз] і [дж] літарамі сербскага алфавіту - «ђ» і «ћ» суадносна. «Ня можа таксама служыць перашкодай і тое, што літары запазычаюцца з іншага альфабэту: запазычанье літар адным народам у другога - справа звычайная ў культурным жыцьці людзкасьці (арфаграфія захавана. - Рэд.)», - пісаў Растаргуеў.

09/01/2013

Цікавыя звесткі пра паходжанне мовы

Гукавая мова (у яе членападзельнай, блізкай да сучаснай форме) узнікла, відаць, больш за 100 тыс. гадоў таму назад, у эпоху пераходу ад неандэртальца да чалавека сучаснага тыпу.
Менавіта мова стала вызначальнай прыметай чалавека. Пытанне ж “як яна ўзнікла”хвалюе вучоных ужо на працягу больш чым 2-х тысячагоддзяў.  Але таямніца паходжання мовы да канца так і не разгадана.
 
Вядома, што ў першабытных людзей рот і горла былі прыстасаваны, каб утвараць гукі, тым не менш першыя людзі на зямлі не ўмелі размаўляць. Як жа ўзнікла мова? Як навучыліся гаварыць першабытныя людзі, калі ніхто яшчэ не ведаў, як гэта робіцца?