Вітаем усіх на старонках блога вучняў Хальчанскай базавай школы! Спадзяемся, што вы знойдзе тут шмат цікавых фактаў пра беларускую мову. Далучайцеся ў пастаянныя чытачы!
RSS

10/12/2014

Пазл "Я люблю Беларусь"

Сёння мы збіраем картку для посткросінўу з серыі "Я люблю Беларусь". Гэтая картка адрозніваецца ад іншых тым, што на ёй надрукаваны рэцэпт. Таму калі вы правільна складзеце ўсе 16 кавалачкаў пазла, то зможаце прыгатаваць смачныя бліны! 
Малюнак не публікую, пазл усё роўна лёгкі.

02/12/2014

Назвы адзення па-беларуску


17/11/2014

Пераклад: смажаніна


09/11/2014

Знайдзі ўсе гарады Беларусі!

У інтэрнэце з'явілася інтэрактыўная гульня, прысвечаная геаграфіі Беларусі. Ад удзельніка патрабуецца нанесці 112 гарадоў краіны на контурную карту.
Неабходна пстрыкнуць у тым месцы, дзе, на вашую думку, знаходзiцца той ці іншы горад.
Калi вы патрапiлi дакладна або промах атрымаўся менш за 20 кiламетраў, залiчваецца 3 пункты, пры ўмове патраплення ў радыусе 50 кiламетраў вы атрымаеце 2 пункты, i 1 пункт — калi атрымалася ўкласцiся ў 100 кiламетраў.
Для пераходу да наступнага горада, трэба проста пстрыкнуть у любым месцы на мапе.
Пасля праходжання гульні сістэма пакажа атрыманую колькасць балаў.

08/11/2014

Пераклад: шэрань


03/11/2014

Анлайн-гульня "Рэч Паспалітая"

Інтэрактыўная гістарычная віктарына ад польскіх і беларускіх стваральнікаў расказвае пра гісторыю Рэчы Паспалітай ад моманту яе паўстання і да канца існавання. 
Узроўні гульні адпавядаюць пэўным этапам у развіцці дзяржавы. Кожны з узроўняў мае па 10 пытанняў, выбраўшы адказы на якія, гулец атрымлівае адзін з атрыбутаў шляхціча: бачмагі, хайдавэры, жупан і г. д. Дарэчы, нават калі адказаць на ўсе пытанні ўзроўню няправільна, гулец усё адно атрымае віншаванні з паспяховым сканчэннем і пяройдзе на наступны (наўмысна правяралі).
Магчыма, каб найхутчэй апрануць бессаромнага голага шляхціча і надзяліць яго ўсімі атрыбутамі. Бо як гэта так: шляхціч – ды без каня і фальварка?
Напрыканцы гулец атрымлівае дыплом надання шляхецтва. На сёння гульня даступная на трох мовах: беларускай, польскай і английскай.
Пагуляць можна тут.
Паводле kli4nik.info

21/10/2014

Крыжаванка "Садавіна і гародніна"

17/10/2014

Мікола Гусоўскі "Песня пра зубра" (мультфільм)

26/09/2014

Францыск Скарына

21/09/2014

Пераклад: шчыльны


16/09/2014

Пераклад: адданы


11/09/2014

Пазл "Бусел"

Прапаную вам свой пазл з сімвалам Беларусі - буслам. Вось што павінна ў вас атрымацца, калі вы правільна складзеце ўсе 35 кавалачкаў пазла.
Ніжэй сам пазл.

31/08/2014

Спасылкі на беларускія сайты

Часта мы шукаем у інтэрнэце патрэбную нам інфармацыю. А яшчэ часта не можам знайсці тое, што нам патрэбна. Ніжэй я пакідаю вам спасылкі на карысныя рэсурсы (па версіі сайта )



Беларускія кнігі, часопісы, газеты. Спасылкі на беларускамоўныя старонкі ў інтэрнэт.



Партал славістыкі
Віртуальная бібліятэка (партал) славістыкі ёсць адной з асноўных крыніц акадэмічнай інфармацыі па пытаннях славістыкі ў інтэрнэце. Партал створаны для навукоўцаў, студэнтаў, настаўнікаў, перакладчыкаў, куртуролагаў ды ўсіх тых, хто цікавіцца славістыкай, славянскімі мовамі, славянскай літаратурай і славянскім фальклорам. Партал складаецца з наступных частак: гід па сеткавых рэсурсах славістыкі, сервіс электроннай рассылкі спісаў новых паступленняў Берлінскай дзяржаўнай бібліятэкі па тэме славістыка, мета-пошук у цэнтральных базaх дадзеных і каталогах славістыкі, сеткавы навучальны дапаможнік ("компас славіста") дзеля ўводзінаў у выкарыстанне інфармацыі па прадмеце. Партал па славістыцы падтрымліваецца Віртуальнай бібліятэкай Усходняй Еўропы.
URL: http://www.slavistik-portal.de

Мовазнаўства.
Галоўнай мэтай паратала Mowaznaustwa.ru ёсць імкненьне да распаўсюджваньня мовазнаўчых ведаў у беларускім моўным асяродздзі. Падмурак сайта складае лінгвістычная бібліятэка - артыкулы, падручнікі, манаграфіі ды слоўнікі. Трэба заўважыць, што на сайце размяшчаюцца толькі навуковыя працы, выдадзеныя раней у "папяровым выглядзе". Тэксты друкуюцца на сайце ў артаграфіі папяровага варыянту.
URL: http://mowaznaustwa.ru



На партале можна запампаваць падручнікі, навучальныя дапаможнікі, слоўнікі для навучання розным мовам свету. Ёсць асобны раздзел, прысвечаны беларускай мове.




Саманавучальнікі, слоўнікі, падручнікі... розных моў свету.




Папулярны партал, прысвечаны беларускай мове: артыкулы, кнігі, спасылкі, праграмы.


SLOUNIK.org - Беларускія слоўнікі ды энцыклапедыі
На сайце збіраюцца ўсе звязаныя з беларускай мовай і Беларуссю слоўнікі ды энцыклапедыі. Праект утрымлівае дзве часткі: энцыклапедыі і слоўнікі. Энцыклапедыі, энцыклапедычныя даведнікі, спецыялізаваныя тлумачальныя слоўнікі знаходзяцца ў першым раздзеле. Перакладныя і "моўныя" (тлумачальныя, арфаграфічныя, фразеалагічныя ды інш.) слоўнікі сабраныя ў другім раздзеле. Падрабязна пра кожную энцыклапедыю ці слоўнік можна прачытаць на адпаведнай старонцы.
URL: http://www.slounik.org

«Камунiкат.org» — электронная библиотека Беларуси

Кнігі (паэзія, проза, драматургія, зборнкі фальклору) - самая вялікая бібліятэка ў інтэрнэце.

Асабіста я шукаю творы беларускай літаратуры толькі тут.

02/07/2014

Крыптаграма па літаратуры


Разгадаўшы наступную крыптаграму, прачытаеце радкі, знаёмыя ўсім са школы.

1 2 3 4 5 6 7    8 9 10 7 11    4 2 12 13 5 14 5    15 4 5 16,
17 8 18 19 5 15    9    4 5 12 5 17 20 21    8 5 11!
22 21 2    8 5 23    17 24 4 20 5    12 5    1 5 17    25 5 4 7 1 5 26,
27 7 8    19 5 15    25 4 7 15 2 1 5 13 7    11...

11 15 18 3    15 2 10 5 17   "4 2 12 13 7 11   1 2 3 4 5 6 7"

Падказка: 15=К, 5=А


Адгадку глядзіце далей


01/07/2014

Гульня "Назоўнікі 2 скланення"

17/06/2014

Крыжаванка "Рэчы па-беларуску"

07/06/2014

Мудрыя словы


"Купалінка" ў выкананні Анжалікі Агурбаш

Прапаную вам паглядзець вельмі цікавы відэакліп на народную песню "Купалінка". Гэта мая любімая беларуская песня. Яе любіць спяваць мая мама.

Эдуард Акулін "Янка Купала"

02/06/2014

Пра школу


01/06/2014

"Граматыка" Браніслава Тарашкевіча

"Беларуская граматыка для школ" Б.А. Тарашкевiча – праца, у якой упершыню былi вызначаны правапiсныя i граматычныя нормы сучаснай беларускай мовы. Надрукавана ў 1918 г. паралельна кiрылаўскiмi i лацiнскiмi лiтарамi ў знакамiтай друкарнi Марцiна Кухты ў Вiльнi. Выхад яе найлепш адпавядаў задачам нацыянальнага адраджэння беларускага народа, сярод якiх асаблiва важнымi былi – упарадкаваць выдавецкую справу i школьнае навучанне на роднай мове.

Спробы стварыць граматыку беларускай мовы, распрацаваць правiлы перадачы яе на пiсьме рабiлiся яшчэ ў мiнулым стагоддзi ў сувязi з друкаваннем запiсаў фальклору i твораў тагачасных беларускiх пiсьменнiкаў. Быў назапашаны вялiкi фактычны матэрыял пра асаблiвасцi жывой гаворкi беларусаў. Гэты матэрыял абагульнiў i папоўнiў Я.Ф. Карскi. Апiсанню структуры жывой беларускай гаворкi (яе фанэтыкi, марфалогii, сiнтаксысу) ен прысвяцiў тры кнiгi 2-га тома манаграфii «Беларусы». Але правапiсныя i граматычныя нормы беларускай мовы да выхаду граматыкi Тарашкевiча заставалiся па сутнасцi нераспрацаванымi. Грамадска-палiтычныя абставiны не спрыялi спробам лiтаратурнай апрацоўкi беларускай мовы, паколькi афiцыйна не прызнавалася самастойнай мовай i друкаванне на ёй усяляк абмяжоўвалася. Ды i практыка беларускага кнiгадрукавання не магла адразу даць адказ, якiя рысы з’яўляюцца найбольш тыповымi для беларускай мовы i iх неабходна замацаваць у якасцi яе лiтаратурных норм.Толькi на пачатку 20 ст., калi выдавецкая справа на беларускай мове пашырылася i склалiся пэўныя традыцыi беларускага кнiгадрукаваня, стыхiйна выпрацавалiся асобныя правiлы пiсьма i граматыкi, якiя, аднак, не былi апiсаны i замацаваны адпаведным чынам, а таму нярэдка парушалiся. Гэта прыводзiла да непаслядоўнасцi, разнабою ў друку, перашкаджала навучанню беларускай мове.

30/05/2014

Песня пра канікулы

(муз. Т. Грыневіч, сл. А. Церашковай)


Прослушать или скачать Песня пра канікулы бесплатно на Простоплеер

Бэзу пах у вокны просіцца.
Май буяе на двары.
Развітаемся да восені,
Хутка стрэнемся, сябры!

Золкі нас чакаюць росныя,
Пыл няведамых дарог… …
Пасталелыя, падрослыя,
Пераступім зноў парог.

Сядзем мы на месцы звыклыя,
І праз нейкіх два-тры дні
Узгадаем пра канікулы:
Эх, кароткія былі!

14/05/2014

Як пісаць работу над памылкамі

ПРОПУСК, ЗАМЕНА ЛІТАР.
Напішы слова правільна, падкрэслі літару, пастаў націск. Запішы слова яшчэ раз, падзяляючы яго на склады.
Рабі так: маліна (падкрэслі літару Л і пастаў націск на літару І), ма-лі-на.


ЗНАКІ ПРЫПЫНКУ Ў КАНЦЫ СКАЗА.
Напішы сказ, пастаў патрэбны знак, падкрэслі яго. Запішы яшчэ адзін сказ з такім знакам.
Рабі так: Прыляцела ластаўка. Прашумела навальніца. Або: Якая прыгажосць! Гэта ж вавёрка!
ЗАПОМНІ! Сказы перадаюць закончаную думку. У канцы сказа ставіцца кропка(.), пытальнік(?), або клічнік(!). Выбар знака прыпынку залежыць ад сэнсу сказа і інтанацыі, з якой ён вымаўляецца.

11/05/2014

Аляксандр Рыбак "Небасхіл Еўропы"

Проста вельмі прыгожая песня ў выкананні пераможцы "Еўрабачання" Аляксандра Рыбака.

09/05/2014

З Днём Перамогі!


07/05/2014

"Паўлінка" (спектакль НАТ імя Я, Купалы)


02/05/2014

Легенда пра Белавежскую пушчу

Cа старажытных часоў Белавежская пушча славіцца як унікальны прыродны комплекс у Еўропе. 3 14 стагоддзя яна была месцам, дзе палявалі польскія  каралі, а з канца 18 — царская сям’я і набліжаная да яе шляхта.
 Прыгожай была Белавежская пушча ў мінулым. Статкі ласёў, дзікіх коз, дзікоў хадзілі па лясах. Зайцoў – процьма. Паветра напоўнена водарам кветак, саснова-яловай смалы, папараці, чабoру, шыпшыны, пахам лясных ягад, грыбоў.


 Многіх людзей, якія бываюць у Белавежскай пушчы і якія жывуць тут, цікавіць пытанне: адкуль пайшла такая назва? Некаторыя лічаць, што гэта па вялося з лёгкай рукі краязнаўцаў 14 стагоддзя, якія памылкова лічылі, што назва пайшла ад Белай вежы. Камянецкую вежу нярэдка называюць Белай. Збудаванні тыпу Камянецкай вежы называюцца данжонамі. У старажытнасці данжоны бялілі. Aдсюль і пайшла назва Белавежскай пушчы. Па сутнасці ж, Камянецкая вежа ніколі белай не была. Бяліліся толькі нішы, што размешчаны на ўзроўні пятага яруса. Аднак аб назве Белавежскай пушчы і яе наваколля ў народзе бытуюць легенды, паданні, народныя выдумкі, казкі з адлюстраваннем рэальных падзей, сведкамі якіх былі нашы далёкія продкі. Адной з такіх легенд і з’яўляецца вось гэтая.

19/04/2014

Правапіс У і Ў

http://www.spiderscribe.net/app/?cae086d94a9e2cd033461ced30c8ae29

15/04/2014

Што такое "зэдлік"?

Паланез Агінскага

Паланез выконваюць Зміцер Вайцюшкевіч і Вераніка Круглова. Адно з самых знакамітых выкананняў, акрамя выканання гурта "Песняры", канечне.

14/04/2014

Правапіс прыслоўяў

Гэты спіс можна спампаваць і раздрукаваць. Ён вялікі, усе словы добра чытаюцца.



12/04/2014

Песняры "Спадчына"

10/04/2014

Адзін з любімых фільмаў у дзяцінстве

“Амністыя” (другая назва – “Траянскі конь”). Гэты фільм я глядзела некалькі разоў, калі яшчэ хадзіла ў пачатковую школу. Вельмі падабаўся сюжэт, галоўныя героі. І чамусьці да старэйшых класаў я не задумвалася аб тым, што гэты цудоўны кінашэдэўр створаны па сцэнарыі М. Матукоўскага. Калі ж прачытала саму п’есу, то на фільм глянула па-іншаму: шукала адпаведнасць/неадпаведнасць аўтарскаму тэксту. Пасля зразумела, што раблю сусветнае глупства, бо сам фільм сапраўды шыкоўны. І не трэба нічога параўноўваць, гэта нават лішняе.

Асобную ролю ў фільме “Амністыя” выконвае музыка. Менавіта яна адкрывае нам кінашэдэўр, яе мы чуем з першых кадраў, і яна запамінаецца намі назаўсёды. За гта трэба дзякаваць Яўгену Глебаву, кампазітару.

Можа быць, для сучаснага гледача гэты фільм здасца ў нечым вельмі правільным, “недаробленым”. Так, фільмы савецкага перыяду адрозніваліся ад сённяшніх. Яны былі больш мяккімі, і калі і высмейвалі каго, то неяк па-суседску жартоўна, не сатырычна. Карацей кажучы, тым, хто жадае зноў успомніць дзяцінства, я раю паглядзець гэты фільм. А таксама і тм, хто яшчэ ніводнага разу не бачыў “Амністыю” па п’есе М.Матукоўскага.


04/04/2014

Памятка "Як пісаць водгук"


23/03/2014

Віртуальны тур "Траецкі касцёл у Гервятах"

Убачыць можна ТУТ

21/03/2014

Смак беларускай мовы


11/03/2014

Паходжанне некаторых фразеалагізмаў

Фразеалагізмы з уласнымі імёнамі складаюць адносна невялікую, але надзвычай цікавую групу устойлівых адзінак беларускай мовы, паколькі менавіта ў іх захаваліся звесткі пра мінулыя падзеі ў нашай і іншых краінах свету, замацаваліся пэўныя меркаванні людзей розных народаў пра пэўныя факты і такім чынам перададзена новым пакаленням сваё бачанне свету, свая ацэнка падзей, людзей і інш. Таму вельмі цікавыя звесткі падаюць нам этымалагічныя слоўнікі фразеалагізмаў (напрыклад, этымалагічны слоўнік фразеалагізмаў І. Я. Лепешава).
Цікавы па паходжанні фразеалагізм трапіць да Абрама на піва. Абазначае ‘памерці’. Абрам – біблейскі персанаж. Ён быў вельмі адданы богу, у чым апошні пераканаўся, загадаўшы яму праз анёла ахвяраваць родным сынам. За пакорлівасць і адданасць бог узяў Абрама пасля смерці ў нябеснае царства. Трапіць да Абрама на піва – першапачаткова «трапіць на той свет, туды, дзе знаходзіцца Абрам». А на піва – жартоўны дадатак.

09/03/2014

Смак беларускай мовы


07/03/2014

Дызайнер з Вялікабрытаніі вывучыў напамяць вершы Янкі Купалы


Брытанскаму дызайнеру аднойчы прыйшла думка, што пераезд у Беларусь можа быць цікавай прыгодай. Знайшоўшы месца выкладчыка англійскай мовы, ён пераехаў у Менск, каб вывучаць беларускую мову і вучыць нацыяналістычныя вершы Янкі Купалы. Оўен Броўн — новы герой серыі «Размаўляй са мной па-беларуску» пра цікавых беларускамоўных замежнікаў. 

Падумаў, што можа цікава будзе пажыць у Беларусі

Прыехаў у Беларусь, бо хацеў тут жыць. Дагэтуль жыў у Польшчы, падумаў, што можа цікава будзе пажыць у Беларусі. Тады нікога не ведаў з Беларусі. У Польшчы працаваў у дзіцячым садку. Зараз настаўнік англійскай мовы ў IT-кампаніі. Па адукацыі я ўвогуле дызайнер, але не лічу сябе вельмі крэатыўным, таму вось працую ў іншай сферы. І ў пэўны момант зразумеў, што хачу жыць у іншых краінах і карыстацца іншымі мовамі. 

06/03/2014

Маё першае слова - "сябар"


28/02/2014

Смак беларускай мовы


08/02/2014

Дзяўчына з Партугаліі спявае па-беларуску

05/02/2014

Калі на беларускай зямлі з'явіліся курганы


Курганы - гэта земляныя насыпы над старажытнымі магіламі, звычайна круглыя ў плане, пярэчнікам пасярэдзіне 5-15 метраў, вышынёю 1-2 метры. Сустракаюцца пераважна скапленнямі. У Беларусі яны з'явіліся на мяжы 3-га і 2-га тысячагоддзяў да Нараджэння Хрыстова і былі вядомыя пераважна на Падняпроўі і Палессі. У другой палове 1-га тысячагоддзя і на пачатку 2-га тысячагоддзя па Нараджэнні Хрыстовым пад кургановымі насыпамі хавала нябожчыкаў усё славянска-балцкае насельніцтва Беларусі. З умацаваннем хрысціянства звычай насыпання курганоў сярод гараджан знікае ў ХІ стагоддзі, у сельскай мясцовасці - у ХІІІ-ХІV стагоддзях. Паводле дахрысціянскіх веранняў курганы былі дамоўкамі памерлых. Нябожчыкам «на той свет» ставілі посуд з рытуальнай ежай, клалі прылады працы і зброю.

У народзе курганы часцей называюць капцамі або валатоўкамі. Часам іх памылкова лічаць татарскімі або французскімі ці шведскімі магіламі. Шмат якія паданні гавораць, што ў курганах схаваныя скарбы, але гэта не адпавядае сапраўднасці. Кургановых могільнікаў у Беларусі захавалася блізу 6 тысяч. Яны - неацэнныя помнікі археалогіі і яшчэ хаваюць у сабе шмат загадак сівой мінуўшчыны.

21/01/2014

Сябры "Полька беларуская"

Песня на словы Леаніда Дранько-Майсюка

19/01/2014

Правапіс НІ з адмоўнымі займеннікамі



11/01/2014

Хто з беларускіх асветнікаў прапанаваў Пятру Першаму ўзоры літар грамадзянскага алфавіта?

Гісторыя адлічвала апошнія гады XVI стагоддзя. На расійскі трон узышоў Пётр I, які добра ўсведамляў культурную і навуковую адсталасць сваёй дзяржавы. У Еўропе Расію з яе азіяцкімі парадкамі працягвалі лічыць краем дзікіх гіпербарэйцаў. Цар выпраўляе ў Еўропу сваё Вялікае пасольства, у якім інкогніта едзе сам.

Пазайздросціўшы адукаванай Еўропе, у Галандыі Пётр прымае рашэнне разгарнуць там друкаванне неабходных Расіі выданняў: «печатать книги математические, географические, земные, архитектурные, военные, морские и прочие художества...» За гэтае адказнае прадпрыемства бярэцца нідэрландскі купец - Hегацыянт Тысенг. Пасля аказалася, што ён вялікі авантурыст, бо не толькі не валодае рускай мовай, але нават не мае кірылічных шрыфтоў.

Праз некаторы час Пётр I знаёміцца з Іллёй Капіевічам, адукаваным уражэнцам Беларусі. Па загадзе цара І. Капіевіч распрацоўвае шрыфт, які быў створаны ім на аснове шрыфта беларускага і ўсходнеславянскага першадрукара Францішка Скарыны (з улікам літараў лацінскага алфавіта — антыквы) і паслужыў у рэфармаванні расійскай азбукі.

Смак беларускай мовы


04/01/2014

"Ёлачка" па фанетыцы